Wyliczanki - Rymowanki!

   

  
   O dziwo nie pozapominałam dawnych wyliczanek, dzięki którym łatwiej było wskazać kto mógł z nami zagrać, kto odpadał albo czyja była kolej. Właściwie ta forma rymowanej wyliczanki nie tylko pomagała nam dokonać koniecznego wyboru, ale też z góry łagodziła, a wręcz nawet usprawiedliwiała niezbędną w niektórych sytuacjach selekcję. Ostatecznie, do tak sprawiedliwego rozstrzygnięcia nikt nie miał żadnych uwag, bo przecież samo wyszło. 
   Mój syn w przedszkolu poznał tylko jedną wyliczankę: "Ene-due rike fake, torba borba ósme smake, deus deus kosmatetus i morele biks-baks-boks". Co ciekawe, dziś już będąc uczniem pierwszej klasy

prawie jej nie pamięta - trzeba mu przypominać początek, bo sam z głowy nie jest w stanie powiedzieć.
   Ciekawe, ile rymowanek dzisiejsze dzieci znają lub pamiętają z przedszkola czy szkoły. Jeśli jesteś rodzicem lub masz kontakt z jakimś dzieckiem, to spróbuj podpytać w zabawie (np. przy wyborze pionka w grze planszowej) czy i jakie wyliczanki zna. Jeśli okazałoby się, że nie jest w stanie nic powiedzieć, to dziś przygotowałam listę wyliczanek, które mogą być pomocne w takiej sytuacji.

Wyliczanki: 

- Palec pod budkę, bo za minutkę budka się zamyka i nie ma kluczyka. Kto nie zdąży, ten nie gra!
- Żółte słoneczko zza chmurki zerka, kto chce się z nami pobawić w berka?
- Pałka, zapałka, dwa kije, kto się nie schowa ten kryje: raz, dwa, trzy, … dziesięć!
- Wpadła bomba do piwnicy napisała na tablicy SOS głupi pies, tam go nie ma a tu jest!
- Żeby było sprawiedliwie, to wypowiedz swoje imię: (tu wskazana osoba mówiła imię i odliczało się dalej po jednej jego literze na osobę) M O N I K A - Odpadasz!
- Na zielonej łące, pasły się/skakały zające, raz, dwa, trzy, teraz Ty!
- Pan Sobieski miał trzy pieski: czerwony, zielony, niebieski. Raz, dwa, trzy, po te pieski idziesz Ty!
- Myszka Miki gra w guziki, Kaczor Donald pije sok - smik-smak-smok!
- Entliczek-pentliczek, czerwony stoliczek, na kogo wypadnie, na tego bęc! lub Entliczek-pentliczek, na kogo wyliczę, na kogo wypadnie, temu ręka odpadnie!
- Bzy, bzy, bzy, przyleciały pszczółki trzy: Maja, Gucio, Klementyna, a wypadasz Ty!
-  Na ulicy Reja złapano złodzieja, a ten złodziej był czarodziej i powiedział tak: Czary mary kary koń, a teraz mnie goń! (lub Raz, dwa, trzy, gonisz Ty!)

- Na wysokiej górze rosło drzewo duże, nazywało się: Apli-papli-biten-blau. A kto tego nie wypowie, ten nie będzie grał!
- Na podwórku, koło studni, ktoś patykiem w wiadro dudni. Leci baca, patrzy kto to, potknął się i upadł w błoto. Leży w błocie już dwa dni, a tym Bacą będziesz Ty!

- Płynie jabłko po wodzie, Kto je złapie, ten wyjdzie. 

- Pierwszy - król; Drugi - szczur; Trzeci - do nieba leci; Czwarty - ma łeb obdarty; Piąty - zamiata kąty;
Szósty - ma łeb z kapusty.

- Kto pierwszy ten lepszy. Kto drugi tego Bozia lubi. Kto trzeci tego zjedzą śmieci.
- Kto ostatni, ten zgniłe jajo!
- W komputerze siedzi zwierzę - ma niebieskie kły. Wiesza pranie na ekranie - pomagasz mu Ty! 

- Przez tropiki, przez pustynię, toczył zając wielką dynię. Toczył, toczył dynię w dół, pękła dynia mu na pół!
Pestki z niej się wysypały, więc je zbierał przez dzień cały. Raz, dwa trzy! Raz, dwa, trzy! Ile pestek zbierzesz Ty?

Rymowanki:

- Leci ufo z kosmitami, zaraz ich tu przywitamy. Damy chleba, mleka, sera, żeby mieli co wybierać. Potem z nimi odlecimy na planetę Alfabetę.
- Cisza na morzu, cisza w komnacie, kto się odezwie, zdejmuje gacie!
- Na zielonej łące pasie pies zające, jak się który ruszy odgryzie mu uszy.
- Siedzi baba na cmentarzu, trzyma nogi w kałamarzu. Przyszedł duch, babę w brzuch, baba fik,a a duch znikł
- Pan Pierdziołka spadł ze stołka, złamał nogę o podłogę. Olaboga, moja noga - kupcie trumnę, bo ja umrę! Jeszcze trumna nie kupiona, a już noga wyleczona!
- W Sochaczewie, w magistracie wisi poczta na szpagacie, kto przechodzi, ten się śmieje, że na pocztę wietrzyk wieje. 
- Raz, dwa, trzy, cztery, Maszeruje Huckelbery, a za nimi Pixi, Dixi, Wykąpane w proszku „IXI”, a za nimi Misio Yogi, Co ma zawsze brudne nogi.
- Raz. dwa. trzy, cztery, Maszerują oficery, a za nimi słoń z gorylem, niosą siatki na motyle!
- Wiosna lato jesień zima, jadą czołgi do Berlina, a w Berlinie w magazynie siedział Hitler na sprężynie!
- Ene due rabe, połknął chińczyk żabę, a żaba chińczyka, co z tego wynika?
- Pan Sobieski miał trzy pieski: czerwony, zielony, niebieski.
- Jeden dwa, jeden dwa - pewna pani miała psa; Trzy i cztery, trzy i cztery - pies ten dziwne miał maniery; Pięć i sześć, pięć i sześć - wcale lodów nie chciał jeść; Siedem osiem, siedem osiem - wciąż o kości tylko prosił; Dziewięć dziesięć, dziewięć dziesięć - kto z was kości mu przyniesie? Może ja, a może Ty - licz od nowa raz, dwa, trzy!
- Kto się gniewa, niech się gniewa, niech se przypnie nos do drzewa. Niech to drzewo, dotąd nosi, aż się z nami nie przeprosi!

   Gdy byłam mała, miałam swoją ulubioną książeczkę z rymowankami pt. "Eneduerabe", dziś natomiast dużą popularnością cieszy się seria o Panu Pierdziołce. Mimo, że nowe wydawnictwo opublikowane zostało na wielkoformatowym błyszczącym papierze z twardą okładką, to ja z o wiele większą sympatią patrzę na tą cieniutką książeczkę tak barwnie i pomysłowo zilustrowaną przez pana Pawła Pawlaka (rys. 3). Bez względu jednak na rodzaj wydawnictwa, gorąco polecam wzbogacić swoja domową biblioteczkę o pozycję z wyliczanko-rymowankami.

Zabawa na obcym placu zabaw

   Wraz z nadejściem słonecznych dni, rośnie nasza chęć do spędzania czasu na dworze. Praktycznie każdy, bez względu na to czy jest uczniem siedzącym na lekcjach, studentem na wykładach czy dorosłym będącym w pracy, myślami jest już na świeżym powietrzu. Ciepła, wiosenna aura sprzyja przede wszystkim spacerom.

   Na taki właśnie spacer wybraliśmy się ostatnio całą rodzinką, czego efektem było znalezienie się na placu zabaw dwa osiedla dalej, tj. na os. Sienkiewicza Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Uważam, że to świetne miejsce do zabawy! Największą część zajmuje spore boisko do piłki nożnej, wokół którego leci asfaltowa ścieżka, idealna do jazdy rowerem czy spacerów z wózkiem. Dalej za nią (rozsypane dookoła boiska) znajdują się takie atrakcje, jak spory plac zabaw (dwie większe konstrukcje drewniane ze ślizgawkami, huśtawki, bujaki, piaskownica), drewniany pięciobok zręcznościowy, górka do jazdy na sankach i urządzenia do ćwiczeń. Nie brakuje też ławek do siedzenia dla rodziców czy osób starszych oraz terenów zielonych - wręcz idealnych na piknik. Tylko co z tego, skoro całe to miejsce praktycznie świeci pustkami? I co najważniejsze nie jest to spowodowane brakiem zainteresowania ze strony dzieci czy młodzieży. 
   Właściwie, to wszystkim można przypisać ten sam schemat:
- idę na plac zabaw, by się pobawić
- samemu, to żadna zabawa, więc rozglądam się za towarzystwem
- nie ma nikogo, wiec żeby nie wyjść na desperata, to czymś się chwile zajmuję od niechcenia np. włączam sobie muzyczkę w mp3, huśtam się czy bawię się komórką
- nadal kątem oka obserwuję otoczenie, licząc że w między czasie ktoś przyjdzie lub coś się wydarzy
- po ok 10-15 min. rezygnuję i odchodzę z poczuciem rozczarowania (przecież tyle się mówi, by wyjść na dwór, no to byłam/em i NIC!).

Wracając do mojej historii..

   Otóż, gdy tylko doszliśmy na miejsce mój syn zauważył dwóch chłopców grających w piłkę i postanowił się do nich przyłączyć. My zajęłyśmy ławeczkę po środku placu zabaw. Spacer na świeżym powietrzu sprawił, że niunia nie obudziła mi się nawet wtedy, gdy kibicowałam chłopakom w grze. Po jakimś czasie, gdy znudziło mi się już bezczynne siedzenie na ławce postanowiłam trochę poskakać w gumę, którą (podobnie jak skakankę) akurat miałam ze sobą. To musiał być naprawdę nietypowy widok dla osób, które w tym czasie przechodziły obok, bo patrzyły na mnie z niedowierzaniem. Tym bardziej, że mimo obecności jakiś trzech nastolatek, byłam właściwie jedyną osobą bawiącą się na placu zabaw. Pozostali przychodzili na plac, siadali na wybranym przez siebie urządzeniu (huśtawka, karuzela, drabinki itp.) i zwyczajnie się nudzili. I wtedy na karuzelę znajdującą się koło mnie usiadła dziewczynka. Zapytałam się jej czy potrafi skakać w gumę i czy mogłaby mi pokazać jak to robi. W ten sposób poznałam Patrycję, uczennicę 5 klasy SP. Chwilę później o to samo spytałam wspomniane już dziewczyny, gdy zdecydowały się opuścić plac. Były o rok starsze od Patrycji i tylko jedna z nich spróbowała mi pokazać co pamięta z "dawnych" lat, bo druga stwierdziła że w ogóle nie skakała w gumę. W tym samym momencie chłopcy skończyli grać w piłkę i rozpierzchli się po placu szukając dla siebie miejsca. Schowałam gumę i zaproponowałam Patrycji i mojemu synowi zabawę w tor przeszkód. Wykorzystaliśmy wydeptaną ścieżkę obok huśtawek, jako linię startu, zaś trasa przebiegała przez większość urządzeń. Zasady były jak najprostsze - przebiec trasę, bawiąc się na każdym z urządzeń i wrócić do mnie. Bez walki na czas, ale z wyliczoną liczbą ruchów wykonanych na każdym z urządzeń. Obserwował nas już z huśtawki kolega, z którym Bartek grał w piłkę. Nieśmiały z początku, Paweł dał się jednak namówić do zabawy. Chwilę potem dołączyli Michał i Kacper. Dzieciom sprawiło bardzo dużo radości pokonywanie przeszkód i przybicie mi piątki na mecie. A kiedy była potrzeba zmodyfikowania czegokolwiek, dzieci chętnie podpowiadały co jeszcze można dodać lub co zamienić. W międzyczasie dołączył do nas jeszcze kolega z klasy Patrycji. Początkowo właśnie ta dwójka zaczęła sobie dogryzać, jednak dałam im wyraźnie do zrozumienia, że przyszliśmy się tu fajnie bawić i że tego typu rozmowy i przezwiska zostawią sobie na później, bo teraz jesteśmy w jednej drużynie.
 

 Łał!!! Sześcioro praktycznie nie znających się dzieci z osiedla, w dodatku w różnym wieku, bawiło się z nowo-poznanym kolegą i jego mamą. Cudowne, prawda? To jeszcze nie wszystko!!!!

   Gdy na placu zaczęło przybywać maluszków z rodzicami, postanowiliśmy pobawić się w coś innego. Zaproponowałam zabawę skakanką w "szczurka". Najpierw to ja kręciłam skakanką, potem dzieci bawiły się już beze mnie. I ta zabawa po chwili dobiegła końca, gdy na chodniku pojawiło się więcej przechodniów. Pytałam dzieci o ich propozycje gry i padło naprawdę wiele propozycji, jednak mimo to dzieci jakoś nie potrafiły się razem bawić bez mojej pomocy. Ponieważ moja dzidzia już się obudziła i musiałam ją wziąć na ręce, zaproponowałam zabawę w "1..2..3.. Babajaga patrzy", którą wszyscy przyjęli z równie dużym entuzjazmem. Gdy i ta zabawa dobiegła końca, przedstawiłam jeszcze dzieciom propozycję zabawy w "Króla Lula", którą pamiętam z dzieciństwa, przy czym dodaliśmy do niej pomysły dzieci na "kroki", takie jak: kaczuchy (trzymanie się za kostki) czy Gagnam Style. Niestety w tym akurat momencie przyjechał po nas tata i nasz czas się skończył. Mój synek mimo spędzonych na dworze kilku godzin nie czuł zmęczenia, ani nawet głodu i wręcz miał do mnie ogromny żal, że zabieram go w środku fajnej zabawy.

   Ta historia nasunęła mi na myśl pewien wniosek:  
TRZEBA POMÓC DZIECIOM NAUCZYĆ SIĘ BAWIĆ! Dokładnie tak!

Pomóc nauczyć się bawić:
- bez masy przedmiotów ze sklepu - co z tego, że na reklamie wszyscy się świetnie bawią, jak w rzeczywistości zwyczajnie nie mam z kim się bawić?!
- bez presji bycia pierwszym/najlepszym czy konieczności zdobywania jakiś nagród - odpowiednie cechy osobowości czy talenty ukażą się same w trakcie zabawy!
- bez niepotrzebnej nieśmiałości i obawy przed poznawaniem nowych osób! - w szkole mamy kolegów/koleżanki z klasy, ze świetlicy z boiska czy placu zabaw, ale nie wszyscy mieszkają na jednym osiedlu!
- bez sztywno wyznaczonych reguł gry, ale z możliwością choćby w minimalnym zakresie ubarwienia zabawy nowymi pomysłami!
- by uniknąć "głupich" pomysłów związanych z tym, że dzieci przyprowadzane na plac zabaw same muszą organizować sobie zabawę, bo rodzice w tym czasie wolą znaleźć dla siebie wygodne miejsce do siedzenia, ewentualnie towarzystwo do rozmowy, ograniczając swoją aktywność z dzieckiem do pilnowania go.

   Reasumując. Jeśli jesteś rodzicem i widzisz jakieś samotne dziecko, czasem może nawet grupkę "porozrzucanych" po placu dzieci, które nie do końca wiedzą co maja ze sobą zrobić, zaproponuj jakąś prostą zabawę. To może być coś co pamiętasz z dzieciństwa, a może wymyślisz coś na poczekaniu.. Przecież wiesz, że dzieci nie trzeba przekonywać do zabawy, a najlepszy sposób na wytłumaczenie zasad to wspólna zabawa. Ty też z pewnością najlepiej uczysz się przez doświadczenie!

Powiedzonka, odzywki z dzieciństwa >>> UWAGA!!! Treść zawiera wulgaryzmy!!!

Pamiętam, jak na moje "Ty" mama odpowiadała mi "Na T to tramwaj staje", a na "Daj" - koledzy odpowiadali "Daj to był chiński sprzedawca jaj i mieszkał nad rzeką Kup Se".  

   Porównując rówieśników mojego syna do dzieci z mojego dzieciństwa, odnoszę wrażenie, że są oni słabsi i mniej odporni psychicznie na zaczepki. Podobnie też Ci, którzy zaczepiają w większym stopniu stawiają na: przezwiska, przekleństwa i przemoc fizyczną. Mało kto sięga po odzywki, które ok. 30 lat temu były stałym elementem rozmów na podwórku, w szkole, a nawet w domu.
   Śmiem twierdzić nawet, że to właśnie te powiedzonka i odzywki wzmacniały w nas poczucie siły i umiejętność radzenia sobie ze stresem. W końcu kto tam by się bał, skoro wyposażeni byliśmy narzędzia wojenne, które służyły zarówno do ataku, jak i obrony. Nie baliśmy się nikogo - ani rówieśników, ani starszych, ani nawet niektórych dorosłych (byli tacy, których lepiej było nie zaczepiać, a czasem  trzeba było po prostu wiać). Poza tym, zawsze można było wymyślić coś nowego, z czego co lepsze teksty w niedługim czasie znało już całe osiedle.

   Dla mnie to niesamowite!!! Tych odzywek, właściwie nikt nigdy nie spisywał. Nie było ich w książkach, czasopismach czy w radiu. Internetu wtedy też nie było, a mimo to niektóre teksty znane były w całym kraju!!! Dlatego, tym właśnie powiedzonkom  postanowiłam poświęcić dzisiejszy wpis na blogu. Chciałabym przypomnieć i ocalić od zapomnienia ich jak największą ilość, jednocześnie też muszę zaznaczyć, że nie wszystkie z wymienionych przeze mnie odzywek są odpowiednie dla dzieci.

Zachęcam do uzupełniania mojej listy powiedzonek i odzywek w komentarzach!

UWAGA!!! Treść zawiera wulgaryzmy!!!

- Beksa lala pojechała do szpitala, a w szpitalu powiedzieli - takiej beksy nie widzieli!
- Pokaż! - to nie robił tokarz, to robiła fabryka, tego się nie dotyka! lub - Ja nie tokarz, ja marynarz. Jak cię kopnę , nie wytrzymasz!

- Właśnie -Nie mów właśnie bo ci kura jajem trzaśnie, Kura nie jest taka głupia żeby swoje jajka tłukła, Kura jajek nie żałuje i ciebie bombarduje, Kogut głupi jej odkupi;

- Zakochana para Jacek i Barbara, Barbara gotuje a Jacek ją całuje, siedzą na kominie i całują świnie;

- Wiosna lato jesień zima, jadą czołgi do Berlina, a w Berlinie w magazynie siedział Hitler na sprężynie;

- Nie do rymu, nie do taktu wsadź se palec do kontaktu, A w kontakcie będzie prąd i wywali ciebie w kąt;

- Pierwsze słowo do dziennika, drugie do śmietnika, Dziennik się spalił, a śmietnik ocalił;
- Po co ? - Pocą to się nogi nocą, jak się uda to i uda,- czasami (wieczorami)  pod pachami, raz do roku nawet w kroku a dla hecy to i plecy ;
- Która Godzina? – Wpół do komina, komin otwarty, jest wpół do czwartej;
- Daj! -Daj to był taki chiński sprzedawca jaj, mieszkał na ulicy kup se;
- Ej ty! -Na T to tramwaj staje;

- Nawzajem -Udław się jajem, Przynajmniej się najem ;

- Co się stało? -Auto babę przejechało!
- Kto się przezywa ten się sam tak nazywa;

- Tadeusz! Wajchę przełóż! - Adam, już przekładam;
- Edek z fabryki kredek, Romek – kup Se domek;

- Mateusz wajchę przełóż! - Niechaj Ambroży sam se przełoży;
- Spadaj! -Sam się zbadaj!
- Zagięło Jagiełło?

- Szufla! -tam jest węgiel;

- Masz? -Co? -Krzywe nogi jak sr*asz?

- Słucham, Nie mów słucham bo cię wyrucham;

- Halo! -Za halo w mordę walą;
- Bujaj garba! - Turlaj dropsa! - Bujaj beret babci!
- Kto gwizda ten pizda! -A kto nie ten dwie, Kto ma chęć to pięć;

- Trzech na jednego To banda łysego;
- O co chodzi? -O ten tramwaj co nie chodzi;

- Kij Ci w oko/ch*j ci w dupę - A tobie dwa i wagon szkła;
- Chuj w dupę, kotwica w plecy, byleby pogoda była ładna!

- Zatkało kakao? -Kakao nie zatyka, bo nie ma patyka, Są takie fabryki co robią patyki;
- Ej, lala but Ci się rozpierd*la -Powoli, powoli a Ci mózg się rozpier*oli lub Powoli, powoli a i Ci sie rozpier*oli!
- Ej laska podpaska Ci trzaska! -Mylisz się Dżony ja noszę tampony!

- Nie do rymu, nie do sensu wyjmij gówno z pod kredensu, ja patykiem, Ty językiem, ja grabiami, Ty palcami;
- Gdzieś daleko w Himalajach Słoń powiesił się na jajach Teraz wisi se na trąbie i jajami drzewo rąbie;

- (Odp na środkowy palec) -Palec dzidziusia na mnie nie siusia! lub -Palec pedała na mnie nie działa! Nie jestem pedałem, bo z tobą nie spałem, Spałeś czy nie spałeś - pedałem zostałeś! lub -Palec prostytutki jest dla mnie za krótki, Słowo alfonsa mną nie wstrząsa;
 - Co? -Jajeczko lub -Sarajewo lub -Gówno drogą szło. I kazało cię pozdrowić;

 - Co? Gówno! - Zjedz je równo, Nasraj drugie będzie równo, Włóż do lodówki, będą borówki, Weź na ramie zanieś mamie, Weź tez w gacie zanieś tacie, Posyp makiem, zjedz ze smakiem, Zawiń w papierek i udawaj że to cukierek (owiń w papierek, będzie cukierek), Popij herbatką, przejdzie ci gładko, Nie jestem cham więc Ci dam/ zjedz Se sam, Przyjdź w niedziele to się z tobą podzielę, Przyjdź w poniedzialek to ci dam kawałek, Przyjdź we wtorek dam Ci cały worek, Połóż na kaczce zanieś sprzątacze, Połóż na głowie i udawaj pogotowie;

- Co? Gówno! Z tobą równo! Tobie po pas a mnie w sam raz!  lub A co myślałeś ze miód? -Nie że pszczółka;

- Powiedz: klucz pod wanną -Klucz pod wanną -Twój tata kąpie się z gołą panną!
- Powiedz: koło na zakręcie -Koło na zakręcie -Zdejmij gacie, idź na zdjęcie!
- Powiedz: pasek -Pasek -Twój tata to grubasek!

- Powiedz: korzeń -Korzeń -Zdejmij majtki i się ożeń!

- Czep się ramy i majtek mamy lub ściągaj gacie, powiedz tacie!

- Ai cwai drai, wypier***laj;
- O co chodzi? O ten zegar, co nie chodzi!
- Halo? Za halo w mordę walą!
- Sorry -Kup se resory!

- Co się patrzysz? -Po to są gały żeby patrzały;
- Ej że! Ja Ci się kurde obejrzę!

- Co się gapisz? -Po to mam oczy, Zamknij oczy, bo Ci żaba wskoczy, Mi nie wskoczy bo mam piękne oczy Wskoczy i wyskoczy, będę mieć piękniejsze oczy lub Żaby są w kanale ty głupi cymbale;

- Po nazwisku to po pysku; A w Polsce jak kto chce;

- Twoja stara to gitara ,a twój stary na niej gra lub Twoja stara to kopara, a twój stary ją odpala lub Twoja stara to fujara, a Twój stary bez fujary;

- Nie pokazuj języka, bo ci krowa nasika, Jak nie krowa to teściowa, A krowa zapomniała i na ciebie nasikała;

-Spadaj! -Sam się zbadaj! Ja u lekarza ty u weterynarza lub Polecić ci lekarza?

Zabawa w strażaka czy berek?

    W poniedziałki mój dzielny pierwszoklasista kończy lekcje popołudniu. Całe szczęście, że dni są teraz coraz dłuższe. Korzystając z ładnej pogody, postanowiliśmy spędzić trochę czasu na świeżym powietrzu. Niedaleko szkoły mojego syna znajduje się plac z rakietą - to jeden z najstarszych i najbardziej rozpoznawanych placów zabaw w Lublinie - na którym w ubiegłym roku postawili starego zielonego "gazika".

   

Gdy przyszliśmy auto stało puste. Bartek siadł za kierownicą, a ja byłam jego pasażerem. Po chwili dołączył do nas Krzysio - kolega syna z przedszkola. Im bardziej zabawa się rozkręcała, tym więcej kręciło się koło nas dzieci. Wkrótce była nas już spora gromadka.
   Początkowo nie ingerowałam w zabawy wymyślane przez dzieci. Udawałam, że jestem pasażerem autobusu jadącego do Warszawy.Jednak w związku z tym, że kierowca może być tylko jeden, wkrótce dzieciaki zaczęły się nudzić. Część zaczęła włazić na maskę auta, część zaczęła wyłazić przez "okna", inni zaczęli się ganiać.

  Zaproponowałam zabawę w strażaka, polegającą na tym, że gdy auto zatrzymuje się na czerwonym świetle, wszyscy pasażerowie muszą z niego wysiąść, obiec dookoła i wrócić na swoje miejsce, zanim zapali się zielone. Wystarczyło, że sama dwa razy obiegłam auto i po chwili nie tylko autobus był pełny, ale nawet jedna dziewczynka wcieliła się w sygnalizator świetlny i dawała nam znak do biegu. Oczywiście nikt nikomu niczego nie narzucał. Dzieci same zamieniały się rolami, a największą frajdą było zderzanie się, gdy biegliśmy w przeciwnych kierunkach.

   Gdy ta zabawa nam się już "przejadła", wystarczyło że klepnęłam dziewczynkę mówiąc "BEREK!" i zaczęłam uciekać. Nikomu nie trzeba było ani tłumaczyć, ani przypominać zasad.
   Dzieci nie trzeba namawiać do zabawy, bo ich świat rządzi się innymi prawami niż świat dorosłych:
- im mniej zasad, a właściwie im one są prostsze tym lepiej;
- najlepszy jest podział na MY i WY, zamiast ty to, on tamto, tamten coś tam jeszcze;
- zamiast tłumaczyć o co chodzi, lepiej POKAZAĆ! Nie od dziś wiadomo, że najlepiej uczy się przez zabawę:)
Szkoda tylko, że w między czasie zrobiło się późno i musieliśmy już wracać do domu.

Wycieczkowe przyśpiewki!

  Pamiętam dwie piosenki z wycieczek szkolnych. Pierwsza w bliżej nieokreślonym języku, polegająca na powtarzaniu przez grupę, słów i melodii za głosem prowadzącym. Druga to muzyczna historyjka, zaczynająca się od zabrania ze sobą na wycieczkę niesfornego misia, by dalej opowiedzieć o serii niefortunnych zdarzeń pechowego doktora.

   Piosenka "O benoje" świetnie się sprawdza przy przełamywaniu "pierwszych lodów" zarówno wśród maluchów, jak i starszych dzieci.    Z doświadczenia wiem też, że jest to super piosenka do śpiewania z rodzicami, szczególnie podczas podróży samochodem. Nie umiem w tekście przekazać melodii, ale zbliżoną wersję do tej, którą znam można bez problemu znaleźć w internecie. Można też po prostu spytać się kogoś z dorosłych czy ją zna. Natomiast słowa są następujące:

O benoje, o benoje,

Oje benoje, oje benoje,

Umba ja, umba je. Umba ja, umba je.

Bago ba, bago je. Bago ba, bago je.

Czi ariele, czi ariele.

Ariele take tomba, ariele take tomba.

O masa, masa, masa. O masa, masa, masa.

Czi ariele falu mi, falu ma. Czi ariele falu mi, falu ma.

Bo było im za cicho (głośno, wolno, szybko..), Bo było im za cicho.

A więc śpiewali głośniej (ciszej, szybciej, wolniej..), A więc śpiewali głośniej.

Od początku: o benoje...                                   

   Druga piosenka jest już raczej dla młodzieży szkolnej, choćby z uwagi na zawarte w niej słowa. Ja pamiętam taką wersję:

Jedziemy na wycieczkę
Bierzemy misia w teczkę
A misio fiku-miku
Narobił w teczkę siku
A teczka była chora
Więc poszła do doktora
A doktor był pijany
Przylepił się do ściany
A ściana była mokra
Przylepił się do okna
A okno było duże
Wyleciał na podwórze
Na podwórzu była krowa
Kopnęła go do Krakowa
W Krakowie były dzieci
Kopnęły go do śmieci
A w śmieciach były szczury
Kopnęły go do dziury
A w dziurze były koty (lub była kaczka)
Porwały mu galooty (lub ugryzła go w siurdaczka)

   Dla bardziej zainteresowanych dodam, że w internecie krążą o wiele dłuższe wersje, które poza przytoczonym przeze mnie fragmentem nie są w ogóle do siebie podobne. Myślę, że to właśnie urok mojego dzieciństwa, gdy powszechnym i wręcz naturalnym było wymyślanie nowych zakończeń lub reguł do istniejących zabaw.

   Jeśli pamiętasz te piosenki w innej wersji, to śmiało napisz je w komentarzu! Warto ocalić je od zapomnienia!

Na dobry początek: Dwa Ognie! :)

   "Dwa Ognie" - to zabawa piłką, w której dwie drużyny najlepiej o takiej samej liczbie uczestników (w warunkach podwórkowych nie jest to sztywna reguła) rywalizują ze sobą w "zbijaniu" przeciwników. Różni się od popularnego zbijaka tym, że dodatkowo wybiera się z każdej z drużyn osoby funkcyjne tzw. "matki", stojące na przeciwległych krańcach boiska. Pole do gry ma kształt prostokąta podzielonego na pół (jak do gry w siatkówkę).
Najlepiej gra się używając miękkiej piłki (np. do siatkówki, lub starej do nogi), bo uderzenie mniej boli.
   Okazuje się, że w sieci można znaleźć sporo wpisów dotyczących reguł gry zarówno do wersji osiedlowej, jak i  usportowionej, czyli tej na podstawie której organizowane są zawody szkolne. Moim zdaniem, to właśnie dzięki wuefistom oraz wychowawcom na obozach dla dzieci i młodzieży ta gra przetrwała do dziś.


 Ja opiszę jak to wyglądało na moim osiedlu.

   My nie mieliśmy niestety boiska, dlatego bawiliśmy się na trawniku obok placu zabaw, pod wielką płaczącą wierzbą. Właściwie to trawa rosła już tylko na jego krańcach, wyznaczając nam tym samym pole do gry. Pozostała część terenu była dobrze już udeptaną ziemią, więc do rysowania granic boiska służył nam zwykły patyk lub but. Gdy boisko było już gotowe, wybierało się "matki" (czyli kapitanów drużyn) wg zasady kto pierwszy ten lepszy lub decydował ten, kto przyniósł piłkę. Podział na drużyny wyglądał tak, że albo "matki" na zmianę dobierały sobie zawodników, albo od razu ustawialiśmy się na przeciwległych polach starając się by w każdej z drużyn była zbliżona liczba lepszych i słabszych zawodników. Wiadomo, im więcej osób grających, tym więcej osób do zbijania!

Graliśmy wg następujących zasad:
- wolno poruszać się wyłącznie w obrębie wyznaczonego pola (nie wolno wyjść za linię!),
- kto "dostanie" piłką przechodzi do "matki", łapie piłkę którą jej oddaje lub sam zbija przeciwników (to zależy od wcześniejszej umowy),
- nie liczą się zbicia, jeżeli: piłka odbiła się od ziemi zanim trafiła zawodnika, zawodnik złapał piłkę lub został trafiony, ale ktoś z jego drużyny złapał piłkę zanim dotknęła ona podłoża,
- ten kto przechwyci piłkę, rzuca nią w przeciwników lub może podać ją komuś innemu ze swojej drużyny,
- tylko "matki" mogą zbierać piłki, które wypadną poza boisko,
- po zbiciu wszystkich z danej drużyny, na boisko wchodzi matka, która korzysta z prawa, że może być trzykrotnie zbijana,
- zwycięża drużyna, która wcześniej wybije swych przeciwników wraz z ich matką.

   Na moim osiedlu nie grało się w "Zbijaka", tylko zawsze w "Dwa Ognie". Niektórzy obie gry traktują, jako tożsame, jednak większość osób podkreśla, że różnią się one od siebie. W mojej opinii "Zbijak" jest podobny do międzynarodowej gry zwanej "Dodgeball".

*** Ciekawostka! ***

 Wpisz w Wikipedii hasło "dwa ognie" i najedź kursorem na listę języków znajdującą się w menu po lewej stronie. A co się stanie, jak klikniesz na któreś?

Wstęp do zabawy, czyli..

   Rozmyślając nad tym "jak jest teraz", myślę że warto jest sięgnąć pamięcią do tego "jak to kiedyś było". Co mieliśmy kiedyś a czego nie mamy dziś i czym dysponujemy dzisiaj, a czego nie było kiedyś?

   Coraz częściej w sieci pojawiają się wpisy poświęcone pozytywnym wspomnieniom z lat dzieciństwa obecnych dziś 30-latków. Powstaje coraz więcej portali, blogów i innych witryn poświęconych PRLowskim zwyczajom kolekcjonowania najróżniejszych rzeczy oraz tematyce gier, zabaw podwórkowych.
Również podczas rozmów towarzyskich daje się usłyszeć teksty w stylu "dzisiaj dzieci nie bawią się już swobodnie na podwórku, tak jak to było za moich czasów."

  Faktycznie, patrząc na dzisiejszą młodzież i dzieci bez problemu można zauważyć, że większość czasu wolą spędzać przed komputerem. Dodatkowo też wychodząc na plac zabaw czy boisko zawsze muszą coś ze sobą zabrać - telefon, iPoda, mp3 czy mp4, czasem nawet tablet. Podobnie jest z małymi dziećmi, które do piaskownicy przynoszą reklamówki zabawek, z których część po prostu tam zostaje nie wywołując jakiegokolwiek żalu u dziecka czy rodzica. Dziś ten, który wyjdzie na dwór z piłką nie wzbudza już takiego zainteresowania jak to było dawniej. Właściwie, to w przytłaczającej większości przypadków, w ogóle nie robi on na nikim wrażenia i zwyczajnie przyłącza się do zabawy z tymi, którzy akurat przynieśli ze sobą jakiś gadżet, podczas gdy piłka leży gdzieś pod ławką.

   Jednak, czy można powiedzieć, że to ich wina, że nie wiedzą co tracą? W końcu przyszli na świat pędzący naprzód, w którym trzeba być na bieżąco z nowoczesnymi technologiami oraz gdzie panuje ciągły brak czasu na wszystko. A może, po prostu, nikt im nie pokazał, że można inaczej spędzać czas?

   Prawda jest taka, że dawniej nie było tylu niesamowitych zabawek, ani tym bardziej sklepów, w których by nimi handlowano. Zazwyczaj jedynym na całe miasto sklepem, który z czasem zaczął oferować tego typu towary z Zachodu (pierwsze lalki Barbie czy klocki Lego), był Pewex. Jak się można łatwo domyślić, nie było tego dużo, ani tym bardziej nie było tanio. Z tego powodu byliśmy uczeni szacunku do rzeczy, które otrzymaliśmy, przez co jedna czy dwie zabawki starczały nam na lata. Dziewczynki same szyły sukienki dla swoich lalek, a chłopcy sami reperowali swoje auta, zaś najczęstszym i najlepszym na tamte czasy zakupem była piłka.

   Mało tego, pamiętam że jako dziecko miałam strasznie dużo wolnego czasu! Żaden z rodziców nie myślał wtedy, by zapisywać dzieci na dodatkowe zajęcia i to od najmłodszych lat. Właściwie to takich zajęć nawet nie było - to nowa moda, również przyniesiona z Zachodu, by dzieci już od 3 roku życia objąć specjalistycznym nauczaniem (muzyka, angielski, tańce). Kiedyś albo siedziało się u kolegi czy koleżanki, albo na dworze i to do późnych godzin wieczornych! Oba te miejsca były dla nas drugim domem, gdzie w

tym pierwszym mieliśmy wręcz "przyszywaną" mamę lub ciocię, która nigdy o nas nie zapominała szykując obiad czy kolację. A dzisiaj? Dzisiaj nie mamy czasu i żyjemy w ciągłej obietnicy, że wpadniemy w odwiedziny, albo przyjedziemy na weekend czy ferie, albo że chociaż razem wyskoczymy gdzieś po szkole czy po pracy. Nawet dzieciom odbieramy przyjemność wzajemnej zabawy z kolegą z klasy czy osiedla, gdyż na przeszkodzie stoją nam różne godziny zajęć w szkole i tych dodatkowych, jak też innych naszych, tj.rodziców zobowiązań. W rzeczywistości, zarówno młodzież jak i dorośli znajdują tylko czas na klikanie na Facebooku, który poprzez ilość tzw. lajków daje złudzenie podtrzymywania relacji. Dzieciom w tym czasie wystarczy włączyć na komputerze czy tablecie bajki (najlepiej takie z pozytywnym przesłaniem) czy gry edukacyjne, żeby się nie nudziły i zbytnio nie hałasowały.

    Myślę, że kluczem do sedna sprawy jest właśnie brak jakiejkolwiek integracji z otoczeniem, w którym żyjemy. Sięgając pamięcią wstecz, gdy byłam mała znałam nazwiska przynajmniej kilku, jeśli nie większości sąsiadów z klatki w moim bloku, w bloku moich dziadków oraz na wsi u drugich dziadków. Rzeczą normalną było wtedy, że wszyscy wiedzieli "wszystko" o swoich sąsiadach - który pije, który jest bezrobotny, który bogaty, a który biedny itd. I co najważniejsze NIKOMU TO NIE PRZESZKADZAŁO W ZABAWIE na podwórku!

W tym jednym miejscu na całym świecie rządziły zupełnie inne prawa. Tutaj nie liczyło się to co masz czy jak wyglądasz, lecz tylko to w czym jesteś dobry, a właściwie najlepszy. Mogłeś nosić ubrania po starszym rodzeństwie, mieć piegi lub pryszcze, krzywe nogi lub nosić okulary, o ile tylko: skakałeś najwyżej w gumę do skakania, potrafiłeś najszybciej biegać lub najdalej kopnąć piłkę. Nie było podziałów wiekowych, ani tym bardziej na chłopców i dziewczynki. Jeśli zabawa była drużynowa, to im więcej graczy tym lepiej. Właściwie, to dzięki temu właśnie, że na dworze znajdowali się starsi koledzy, a gdzieś tam dalej na ławeczkach siedzieli sobie tzw. "ławeczkowi"dziadkowie i babcie, wszyscy czuli się tam bezpiecznie i nie potrzebne były (obecne dzisiaj) jakiekolwiek patrole policji. Rodzice w tym czasie byli zazwyczaj w domu, zaś drogą komunikacji były okrzyki przez okno, zgrabnie przypomniane w skeczu kabaretu Łowcy.B "Szczypiorek".

Reasumując  

   Skoro więc przypomnieliśmy sobie jak to było kiedyś, warto wrócić jeszcze na chwilę do tego jak jest teraz. Moim zdaniem, wbrew temu co się powszechnie mówi,  ludzie zaczynają powoli odczuwać zmęczenie i przesyt technologiami w swoim życiu. Coraz więcej osób deklaruje nie oglądanie TV, a wręcz nie posiadanie w domu odbiornika. Podobnie jest z kwestią korzystania z komputera, tym bardziej że jego funkcje stopniowo przejmują smartfony. Swój udział w tym mają między innymi różne kampanie społeczne, typu "Wyloguj się do życia" czy "W którym świecie żyjesz".
   W związku z czym wzrost popularności mają osiedlowe festyny, akcje prorodzinne organizowane w Centrach Handlowych i tym podobne wydarzenia, szczególnie organizowane na świeżym powietrzu.

A co się stało z wspominanymi i to z niemałym sentymentem, grami i zabawami z dzieciństwa?

Obecne pokolenie ich po prostu nie zna! Może i są w internecie o nich jakieś wzmianki, ale nikt ich teraz nie pokazuje. Nie ma starszych kolegów czy koleżanek, którzy zainicjowaliby jakieś zabawy, bo oni też ich na dobrą sprawę nie znają. Im też przecież nikt nie mówił w co i jak grać, a przecież nikt niczego kiedyś nie spisywał. Po prostu się grało!

   Wrócę więc do tego od czego wszystko się zaczęło..
Rozmyślając nad tym "jak jest teraz", przypominając sobie "jak to kiedyś było", warto zastanowić się "jak jeszcze może być?". Dlatego też chciałabym zachęcić wszystkich tych, którzy pamiętają tamte czasy do działania podczas pobytu z dziećmi na placu zabaw. Możecie mi uwierzyć na słowo, że zwykła skakanka i zabawa nawet tylko z własnym dzieckiem w "szczurka" przyciągnie kilku ciekawskich. Od Was tylko zależy czy zaprosicie ich do zabawy! :)